آموزش یوگا و مدیتیشن
به وبسایت آرمین آقاحسین فنی خوش آمدید


            یوگا سوتره که بوسیله پاتانجالی خردمند نوشته شده شامل 196 سوتره می باشد.در زبان سانسکریت سوتره بمعنای رشته نخ و در فارسی بهتر است واژه جمله را بکار گیریم.وازه دیگری که در این متن به کار برده شده یوگا دارشانا است که بیانگر فلسفه کامل یوگا است و واژه دارشانا از کلمه دریش به معنای دیدن است اما نه دیدن با چشم ظاهر بلکه بصیرت روحی است.سوترههای پاتانجالی به عنوان دقیق ترین و علمی ترین متنی است که تابحال در با ره یوگا نو شته شده که در 4 فصل به شرح زیر تقسیم شده است:
            سامادهی پادا :51 سوتره
            تمرین های روحی مقدس:55 سوتره
            قدرت های مقدس روانی:56 سوتره
            وحدت مقدس:34 سوتره

            و ترجیح می دهیم که سیستم یوگای پاتانجالی را در سیستم بزرگتری بنام راجا یوگا (دانش کنترل ذهن و نظم دهنده آن )تعریف کنیم که شامل روشهای زیر است

            کندالینی یا لایا یوگا
            مانترایوگا
            دهیانایوگا
            پاتانجالی یوگا

            مراحل 8 گانه پاتانجالی یوگا شامل 5 مرحله نخست بیرونی و 3 مرحله درونی است که خود آگاه را توسعه می دهند

            اصول واجبات
            اصول اجتنابات
            وضعیتهای فیزیکی
            کنترل تنفس
            جدائی روح از محسوسات

            و 3 مرحله درونی شامل:

            تمرکز
            مراقبه مدیتیشن یا ذن
            فنا می باشد که به تفصیل هرکدام را توضیح خواهم داد

            یاماواجبات در یوگا

            الف:ساتیا یا راستگوئی
            ب:آهیمسا یا بی آزاری
            ج:آستیا یا دزدی نکردن
            د.براهماچاریا یا پرهیز از شهوت یا هوسبازی
            ه.آپاریراها یا عدم تملک یا دلبستگی به امور دنیوی

            نیاما یا محرمات و اجتنابات 
            الف:نظافت شخصی و پاکی
            ب:قناعت
            ج.ریاضت یا تاپاسا برای تقویت نیروی اراده
            ه.ایشواراپرانیدهانا:توجه و تسلیم به خداوند متعال

            آسانا(وضعیتهای بدنی یوگا)(متاسفانه عوام روی همین قسمت تکیه دارند و یوگا را ورزش می دانند و وقت کلاس را نیز با همین تمرینات بدنی پر می
            (​کنند

            پرانایاما:تمرینات کنترل تنفس به منظور یک سویه شدن و وحدت ذهن

            پراتی هارا(جدائی ذهن از محسوسات):مانند سکوت ذهن،مانترا یا ذکر ممتد،خیره شدن به شعله شمع که در مراحل بالاتر سبب قطع احساسهای ذهنی و  روانی می شوند

            دهارنا(تمرکز):این مرحله تمرکز ذهن است که یک مرحله قبل از مراقبه است و ذهن روی یک موضوع درونی یا بیرونی ثابت می شود تا بالاخره بر اثر تمرین بر این مرحله کم کم آزارها و فشارهای خارجی از بین می روند و امواج مغز تغئیر می یابد (حکیم پاتانجالی می گوید برای این کار بهتر است یک سمبل روانی که به آن علاقمند باشید در نظر گیرید مثلا یک تصویر و یا فرقی نمی کند که چه باشد اما مهم است که همواره آن را در نظر گیرید و با آن سمبل به وحدت برسید.سمبل روانی باید در پشت چشمان بسته تصور و روی آن تمرکز شود.که نیاز به تمرین زیاد دارد تا شاگرد در آن مستهلک شود و همواره آن را با چشمان بسته در تمرینات متصور باشد

            دهیانا:بین مرحله دهارنا و دهیانا فاصله کمی وجود دارد که مرحله اوج تمرکز است(که همان هنر مدیتیشن یا ذن معروف است


            سامادهی(فنا یا حالت مافوق):پاتانجالی آن را این گونه توصیف می کند که حالتی است که عقل از کار کردن باز می ایستد و تغئیر و تبدیلات ذهن اعم از درونی و بیرونی به توقف کامل می رسد و تنها چیزی که باقی می ماند هشیاری است که درک نفس را بهمراه دارد یعنی خویشتن خویش را درک خواهید کرد

            (پس می توان طبق (یوگا شورمانی اوپانیشاد     viii 113 ) سه مرحله کلی رسیدن به حالت سامادهی را اینگونه گفت که

            .دوازده دوره تمرین پرانایاما به جمع حواس می انجامد
            .دوازده دوره جمع حواس که به تمرکز هدایت می شود
            .دوازده دوره تمرکز و دوازده دوره مراقبه به سامادهی می انجامد

            قبل از شروع راجا یوگا مهارت در هاتا یوگا و پرانایاما ضرورت دارد و بدون امادگی در سیستم پاتانجالی هیچ پیشرفتی حاصل نمی گردد.اگر شاگرد با ذهن آشفته شروع به تمرینات پیشرفته کند بجای سود ،اسیب خواهد دید.بعنوان مثال کسی که بخواهد پرهیز از شهوت را خودسرانه و بدون آمادگی قبلی شروع کند برایش امکان پذیر نیست و دچار مشکلات عصبی هم می شود لذا مبتدی باید ابتدا باید به هاتا یوگا،کارما یوگا،بهاکتی یوگا بعنوان پیش زمینه اقدام کند.

            .بهاکتی یوگا برای انسانهائی با طبع احساسی مناسب است
            جنانا یوگا برای آنانکه دارای قوه درک مستقیم هستند پیشنهاد می گردد
            راجا یوگا برای کسانیکه دارای اراده قوی هستند مناسب است
            4.کارما یوگا برای انسانهای ذاتا فعال مناسب است

            بعنوان مثال اصل واجبات و اجتنابات اشاره به کارما یوگا دارد.پاتانجالی با علم کامل و تجربه شخصی اش در یوگا به تمام زوایا اشاره دارد برای مثال در سوتره های 32-39 پایه اغلب تکنیک های تمرکز را توصیف می کند مانند هنروانهادگی(یوگانیدرا)،سکوت ذهن(آنتارمونا) و ذکر ممتد(مانترا یوگا) در سوتره های 27-29 نشان داده شده اند.

            تنفس عمیق می تواند برای آرامش ذهن مورد استفاده قرار گیرد که در سوتره های 35-36-توصیه شده که شخص باید بر حواس 5 گانه ادراکی تمرکز کند.در سوترای 12:2 فشارهای ذهنی که عامل افسردگی است مولود عدم اعتماد بنفس،وابستگی ها،تنفر و ترس از مرگ می باشند.جذب در لذات دنیوی را می توان دلبستگی معرفی کرد که در سوتره 8 و2:7 توصیف شده و ترس از مرگ که در همه افراد تا درجاتی وجود دارد در سوتره 2:1 توصیف گشته اند.


            درتائید گفته هایم اول خواستم کلیه سوتراهای پاتانجالی را یک به یک بنویسم اما بنظرم رسید که ارائه تمرینات کاربردی و واقعی بسی کاربردی تر بنظر می رسد و هموطنان عزیز می توانند از آن استفاده ببرند و واقعیت را نیز در خود تمرین کشف و احساس کنند و در صورت نتیجه نگرفتن نیز می توانند تماس بگیرند و علت را جویا شوند.از آنجا که همه اساتید آسانا را تدریس می کنند کمی پا فرا گذاشته و به تمرینات مراحل پیشرفته فکری قدم می گذارم و در همین نقطه است که اشکالات بروز می کنند

            .پرانایاما:بطور ساده پرانا به معنای انرژی حیاتی و یاما به معنای کنترل، پس پرانایاما یعنی کنترل تنفس است و هرکس بتواند تنفس خودرا کنترل کند می تواند ذهن خود را کنترل کند

            سیمای 4 گانه تنفس
            دم(پوراکا) 2.بازدم(ریچاکا)3.حبس دم  در ریه(آنتارکومباهاکا)4.تخلیه ریه و عدم دم مجدد(بهیر کومباهاکا) و مهمترین بخش بعد از مهارت در پرانایاما حبس دم است که به تفصیل ذکر خواهد شد

            انواع تنفس:شکمی،سینه ای،ترقوه ای،یوگی(ترکیب 3 تنفس)،تنفس خنک کننده،تنفس با صدای هیس،براماری پرانایاما،تنفس یوجائی،بهاستریکا پرانایاما،کاپلابهاتی،مورچا پرانایاما

            باندا:به معنای قفل یا انقباض است که تمرینات فیزیکی هستند اما روی تکامل تدریجی بدن پرانیک و پراناها بمنظور بیداری نادی شودانا(انرژی روحی)است.معمولا باندا با پرانایاما تمرین میشود.وشامل موارد زیر است
            قفل چانه2.قفل عجان3.انقباض شکم ایستاده/نشسته4.انجام3.قفل باهم

            مودرا:مودرا بمعنای جریان انرژی تجربه میشود و هدف از این تجربه درک حلقه اتصال نیروی پرانای سازنده هویت شخصی در ارتباط با هستی و انرزی کیهانی است.مودراها حصاری ایجاد می کنند که بجای فرار پرانا از بدن،انرزی دوباره به بدن برگشت داده شود و برای بیداری کندالینی مودراها روش مهمی هستند

            گروه مودرا
            الف.هاستا:شامل زیرگروه:گیانا،چین،یونی،بهیراوا،هیریدیا
            ب.مایا:زیرگروه:شامباهاوی،ناسیکاگرادریشتی،کچاری،کاکی،
            بهوجانگینی،آکاشی،شانموکی،یون مانی
            ج.کایا:شامل زیر گروه:پرانا،وی پارتیاکارانی،یوگا،پاشینی،ماندوکی،تاداکی
            د.قفلها:شامل زیر گروه:ماها،ماهابهدا،ماهاودا
            ه.آدهارا:شامل زیر گروه:آشوینی،واجرولی/ساهاجرولی

            چاکراها در یوگا:مراکز بیشماری از از چاکراها (مراکز روانی)شناخته شه که تنها تعدادی از آنها برای تمرین کننده یوگا اهمیت فراوان دارند که به اختصار در مورد آنها ذکر می کنیم
            چاکرای مولاداهارا:که در ناحیه عجان قرار گرفته و ریشه تمام مراکز روانی است و بنام (کندالینی شاکتی)نیز گفته می شود
            .چاکرای سوادهیستانا:که مرکز آن در دنبالچه و قرینه ان در جلوی بدن در استخوان عانه قرار دارد
            .چاکرای مانی پورا:که در جلوی بدن در محل ناف و قرینه ان نیز در ستون فقرات(سوشومنا)در همان محل قرار دارد
            .چاکرای آناهاتا:که محل آن در ناحیه قلب و قرینه اش در همان ناحیه بین کتف ها قرار دارند
            .چاکرای ویشودهی:که درناحیه گلو متصور است
            6.آجنا چاکرا:که همان چشم بصیرت یا به چشم سوم نیز معروف است که بین دو ابرو و قرینه اش در همان ناحیه در پشت سر متصور است
            .چاکرای ساهاسرارا:که در بالاترین قسمت سر قرار دارد



            ​​چید آکاش:این کلمه از نظر لغوی بمعنای فضا است و (به فضای مقابل چشمان بسته) یا فضای بین چاکراهای ویشودهی،آجنا،ساهاسرارا اطلاق می شود


            ​​وضعیتهای نشستن قبل از تمرکز و به مراقیه رسیدن در یوگا

            سوک آسانا ( چهار زانوی راحت 
            آرداپادما آسانا(نیم نیلوفر
            پادما آسانا(نیلوفر کامل
            (سیدها آسانا(برای مردان به جهت تسلط بر نیروی جنسی و خوب است و سیدهی اشاره به قدرت روحی با کیفیت توسعه تدریجی دارد 
            (سیدها یونی آسانا(کلیه خواص بالا را برای بانوان دارد و وضعیت مراقبه بانوان است
            تمرینات سری پراتی هارا 
            (الف.آنتارمونا(سکوت ذهن
            تمرین استاندارد:1.در یکی از وضعیتهای یوگا که در آسانا برای شما توضیح داده اند بنشینید
            با چشمان بسته  صداهای بیرونی را احساس کنید.(5 دقیقه بعدا افزایش می یابد
            حواس را به ناحیه پشت چشمان بسته (چیداکاش)بیاورید،افکار مانند فیلم سینمائی برای خود در حرکتند که شما نباید آنها را 1.متوقف کنید2.تفسیر کنید و فقط آنهارا مشاهده کنید.10 دقیقه بعدا افزایش می یابد
            حالا در این مرحله تنها افکاری را که میل دارید به اراده خود در فکر ظاهر کنید سپس آنها را با اراده خود و ذهنی به بیرون پرتاب کنید.10 دقیقه بعدا افزایش می یابد
            دوباره بگذارید افکار مانند فیلم سینمائی از جلوی چشمان شما حرکت کنند،اما در این مرحله باید هر فکر را مدتی کوتاه تماشا و سپس بلادرنگ قطع کنید و اختیار قطع هر فکر را بدست گیرید.(10 دقیقه بعدا افزایش می یابد
            .حالا وجود خودتان را احساس کنید و آهسته از این حالت خارج شده وچشمان خود را باز کنید

            (ب.جاپا یوگا(یوگای ذکر،سومرو یوگا
            روش تمرین
            .ذاکر ذکر(مانترا) را با صدای بلند ادا می کند
            .ذاکر ذکر(مانترا) را زیر لب ادا می کند
            .ذاکر ذکر(مانترا) را ذهنی ادا می کند
            .خود ذکر(مانترا) را می نویسند

            مانترا(ذکر):ذکر را از اسمائ الهی انتخاب کنید،برای خود تسبیح(مالا)خریداری کنید،چهار زانو و وانهاده براحتی بنشینید و با چشمان بسته ذکر مورد علاقه خودرا تکرار کنید تا با تکرار ذکر روی ذکر تمرکز پیداکنید و همواره از همان ذکر استفاده کنید تا بتوانید با ان یکی شوید و در زمان پریشانی فکری بر سرعت ذکر خود بیفزائید تا به آرامش و تمرکز و اعتماد به نفس برسید.

            توجه:این روش یکی از روش های قوی و خوب برای رسیدن به مراقبه و مدیتیشن است و بهمین خاطر افرادی سودجو و منحرف از این راه کسب درآمد میکنند و به افراد ذکر می فروشند.مواظب این افراد سود جو باشید و برای این جهت یکی از اسما الهی و جلاله که به آن ارادت دارید یا کلمه جلاله خود الله کفایت می کند
            ج.اجاپا جاپا یا ذکر ممتد

            د.یوگانیدرا.

            تمرینات سری دهارنا و دهیانا

            تمرینات توسعه تمرکز
            تراتاکا:به خیره شدن مستتقیم با چشمان بازاطلاق می شود که  تمرکز (با موضوع بیرونی )مانند شمع یا .... ،یک موضوع خارج از بدن است اما یکبار باید انتخاب شود و دیگر عوض نشود تا مراقبه کننده با آن به وحدت ذهن و فکر برسد و یکی شود
            آنتار تراتاکا:به تمرکز(با موضوع درونی)اطلاق می شود که موضوع آن را هر چیز مانند سمبلهای مقدس مذهبی یا هر چیز مورد علاقه شما می تواند باشد اما یکبار باید انتخاب شود و دیگر عوض نشود تا مراقبه کننده با آن به وحدت ذهن و فکر برسد و یکی شود